Finanse
Finanse
Fotowoltaika
Fotowoltaika
Nieruchomości
Nieruchomości
Slide 1
Prowadzimy odpowiedzialny biznes

Interesy z nami to zawsze lot pierwszej klasy. Jesteśmy źródłem inspiracji dla konkurencji pod względem profesjonalizmu. Posiadamy własny kodeks dobrych praktyk, zwracamy uwagę na ESG.

Slide 2
Razem tworzymy postęp

W Effective Advisor pracujemy do późna, aby rozwiązać naglące potrzeby przedsiębiorstw oraz konsumentów. Razem tworzymy postęp.

Slide 3
Synergia kancelaryjna

Jeden problem, kilka rozwiązań. Łącząc z sobą podejście prawne i finansowe uzyskujemy uniwersum możliwości

previous arrowprevious arrow
next arrownext arrow

Napisz

biuro@effectiveadvisor.pl

Zadzwoń

(+48) 785 474 107

Godziny pracy

10:00 - 18:00

Strona główna » Dodatkowe elementy umowy cz.2 – termin, zadatek, umowne prawo odstąpienia, odstępne, kara umowna

Dodatkowe elementy umowy cz.2 – termin, zadatek, umowne prawo odstąpienia, odstępne, kara umowna

dodatkowe klauzule umowne

Termin

Zasadniczą różnicą pomiędzy terminem a warunkiem jest to, że termin obejmuje zdarzenie przyszłe i pewne (warunek niepewne). Termin można nie tylko oznaczyć za pomocą konkretnego dnia kalendarzowego, odcinka czasu, ale również przez wystąpienia pewnego zdarzenia, którego nie wiadomo kiedy wystąpi, ale na podstawie zasad doświadczenia życiowego, wiadomo, że nastąpi (np. Śmierć osoby fizycznej – każdy kiedyś umrze). Termin stanowi element czynności prawnej i jego nastanie uwalnia skutki prawne lub je niweczy. Możliwe jest połączenie terminu razem z warunkiem (stronie przysługuje umowne prawo odkupienia samochodu za oznaczoną cenę jeżeli w ciągu 2 lat nie urodzi się Xińskiemu dziecko). 

Zastrzeżenie terminu w treści dodatkowego elementu umownego jest co do zasady dopuszczalne. Wyjątki mogą wynikać z ustawy lub z właściwości czynności prawnej: nie można ustanowić własności nieruchomości z zastrzeżeniem terminu (157KC). 

Terminowo uprawniono jest chroniony tak jak warunkowo uprawniony (92, 93KC), a jego pozycję prawną można zakwalifikować jako ekspektatywe. 

Zadatek

Przez pojęcie zadatku rozumie się pewną rzecz lub sumę pieniężną daną drugiej stronie przy zawarciu umowy (czynność prawna realna) Wydanie przedmiotu może nastąpić również po zawarciu umowy, w terminie określonym przez strony (wyr. SN z 8.2.2008, ICSK, 328/08). 

Strony mogą same określić skutki zadatku przy zawarciu umowy lub skutki te mogą wynikać ze zwyczaju. W braku takiego zastrzeżenia w grę wchodzą następujące zasady:

W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.

§  2. 

W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.

§  3. 

W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.

Zadatek jest surogatem odszkodowania na wypadek gdyby umowa nie zostanie wykonana przez jedną ze stron. W razie niewykonania zobowiązania zawarcia umowy przyrzeczonej należy przyjąć, że jeżeli nie doszło do zawarcia umowy przyrzeczonej na skutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności, zadatek wręczony przy zawarciu umowy przedwstępnej powinien być zwrócony. (wyr. SA w Katowicach 14.10.2004r,1 ACa 714/04, OSA 2005 Nr2, poz7). 

Wysokość zadatku strony mogą ustalić – zgodnie z zasadą swobodny umów – dowolnie, nawet jako trzykrotność, czy czterokrotność wpłaconego zadatku. 

Pisząc o zadatku, nie sposób nie wspomnieć o zaliczce, która jest bardzo zbliżoną konstrukcją do niego. Zaliczka – ze względu na brak unormowania w przepisach kodeksowych – często jest pomijana w opracowaniach naukowych przy dobrowolnych elementach umowy. Jest to postanowienie nienazwane, zbliżone do zadatki, w ten sposób, że najczęściej jest wpłacane przy zawieraniu umów przedwstępnych, a przy realizacji umowy, wpłacona kwota jest zaliczana na poczet całego zobowiązania. Zasadnicza różnica pojawia się w momencie niewykonania umowy przedwstępnej. Zaliczka nie limituje odpowiedzialność stron z powodu niewykonania umowy. W przypadku zaliczki podobnie, jak w przypadku zadatku, możemy w umowie ustalić, co nastąpi na skutek niewywiązania się z umowy. Jeśli nie ma takich postanowień:

Zaliczka musi być zwrócona, jeśli strona, która ją otrzymała odstępuje od umowy. Ponadto, jeżeli druga strona będzie się tego domagać- również musi naprawić szkodę wynikłą z niewywiązania się z umowy.

Traktuje o tym art. 494. przepisów ogólnych k.c.- Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy; może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

Skutecznie odstąpienie od umowy, wiąże się z wyznaczeniem drugiego terminu na wykonanie postanowień umowy, o czym mówi art. 491. § 1 k.c.- Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.

Umowne prawo odstąpienia

Możliwość jednostronnej rezygnacji z umowy byłaby krzywdząca dla jednej ze stron stosunku prawnego; wychodząc z założenia, że umów należy dotrzymywać (pacta sunt survanda), ustawodawca dopuścił odstąpienie od umowy w przypadku zastrzeżenia takiego uprawnienia przez strony w umowie. Uprawnienie może przysługiwać jednej ze stron lub każdej ze stron w trakcie oznaczonego w umowie terminu (395KC); brak wskazania terminu należy uznać za sprzeczny z ustawą. Odstąpienie od umowy powinno zostać złożenie przez jednostronne oświadczenie woli, chociaż są sytuacje w których możliwe jest odstąpienie przez czynności faktyczne. W orzecznictwie zauważa się, że taki sposób odstąpienia powinien być wyraźny, by nie stwarzać wątpliwości. (wyr. SN z 13.10.92r. II CRN 104/92)[5]. Wydaje się, że taka interpretacja przepisu jest dokonana contra legem, gdyż nie ma powodów by odchodzić od językowej interpretacji, gdy przepis jest jasny„prawo to wykonuje się przez złożenie oświadczenie drugiej stronie”(art. 395§1zd.2). [6] Ponadto, określenie „niebudzący wątpliwości” jest wysoce nieostre i niepotrzebnie stwarza to stan niepewności gospodarczej. Złożenie komuś pisma nie jest czynnością, która nastręcza wielu problemów. 

Umowa zostaje uznana za niezawartą, ze skutkiem od jej podpisania ex tunc. § 2. W razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za niezawartą. To, co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie

Pewną modyfikacją umownego prawa do odstąpienia, jest zastrzeżenie odstępnego. Jeżeli w warunkach umowy zastrzeżono, że strona lub stronie przysługuje odstąpienie od umowy za uiszczeniem określonej sumy (odstępne), odstąpienie jest skuteczne tylko za złożeniem oświadczenia jednocześnie z zapłatą. 

Instytucji odstępnego nie należy mylić z funkcjonującym na rynku „odstępnym za mieszkanie”. 

W praktyce gospodarczej odstępne za mieszkanie najcześciej stosuje się przy umowie najmu lokalu. Taka forma najmu jak mieszkanie za odstępne wymaga dokonania jednorazowej wpłaty wyznaczonej przez właściciela lokalu przez najemcę, który otrzymuje meldunek i obowiązek regulowania czynszu w stałej kwocie. W związku z tym, że mieszkanie za odstępne jest umową nienazwaną, najemca powinien zabezpieczyć się przed ewentualną nieuczciwością wynajmującego. W tym celu zawierana umowa najmu musi mieć formę pisemną z wyszczególnieniem wszystkich niuansów takich jak: długość trwania wynajmu, koszty, stan mieszkania itd. Trzeba wiedzieć, że mieszkanie za odstępne nie jest chronione ustawą o ochronie lokatorów.

Kara umowna 

Strony umowy mogą określić w umowie sposób i zakres naprawienia szkody na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego przez dłużnika ustalając karę umowną. (483KC) Zakres kary umownej w całości pokrywa się z instytucją niewykonania  lub nienależytego wykonania zobowiązania (471KC). Określenie kary umownej co do zasady limituje wysokość odszkodowania, chyba, że strony zastrzegły w postanowieniach umownych inaczej. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z umowy przez zapłatę kary umownej (co stanowi różnicę pomiędzy odstępnym). Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może zadać zmniejszenia wysokości kary umownej. To samo dotyczy wypadków gdy kara umowna jest rażąco wygórowana. 

Karę umowną nie wolno zastrzec przy umowach pieniężnych tj. finansowych jak kredyt, leasing, ubezpieczenie, factoring. Może to skutkować unieważnieniem umowy (58kc zw. Z 483kc). 

[6] opinia własna. 

Literatura:

  • A. Kawałko, H. Witczak, Zobowiązania wydanie 3 wydawnictwo Beck

2) U. Ernst, A. Rachwał, F. Zoll Prawo cywilne cz. Ogólna

3) A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk Prawo Cywilne zarys cz. Ogólnej

4) A. Kawałko, H. Witczak, Prawo cywilne zarys prawa. 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Porównywać